Gözlem Evleri Niçin Yapılmıştır

Gözlemevi diğer bir adıyla rasathaneyi kelime anlamıyla incelemek gerekirse buna astronomların gökyüzü faaliyetlerini ve daha ilerisinin gözlemlemek, anlamlandırmak ve periyotlara göre durumlarını değerlendirmek için kurdukları çoğu zaman kurumsallaştırdıkları yapılara verdikleri isimdir diye cevap verebiliriz. Zamana göre işlevleri dinsel, siyasal ve ekonomik nedenlere göre çeşitlense de temelinde her zaman gök faaliyetlerini tanımlamak yatıyordu.

İnsanoğlu var oloşu gereği şimdiki zamana bilinmezi kavramaya çalışma ve öğrenme süreciyle gelebilmiştir. Bilinmezlik kavramı aydınlatılmayı bekleyendir bu yüzden her gece yatağımızdan baktığımızda gördüğümüz o sonsuz karanlık bizim aydınlatmayı hedeflediğimiz en eski uğraşlarımızdan biridir. İlk astronomik çalışmalar Mısırlılara dayanmaktadır. O zamanlar geçim kaynakları olan tarım; zaman zaman taşan nehir, Güneş’in değişen konumu gibi belli periyotlarla değişime uğramaktaydı ve Mısırlılar bunun nedenini gökyüzünde aramaya başladı.

Bu sayede Güneş sistemi, gezegenler, yıldız takımları, zaman ilk defa bilimsel olarak anlam kazandı ve gözlemevlerinde yapılan bu çalışmalar takvimin bulunmasına da öncülük etti. Devam eden bu süreçte gözlemevleri kimi zaman dini nedenlerden dolayı çalışmaları ayıplanarak atölyesi dini eğitime açılmış; kimi zaman aynı nedenden hava durumu tahminlerini kayıt altına almak, namaz vakitlerini ayarlamak, saatleri düzenlemek, deprem ve etkilerinin raporunu tutmak için amacından saptırılmıştır. Bazen de maddi destek bulamayan bu yapılar deniz feneri olmak üzere terk edilmiştir.

Düşünce özgürlüğünün geri gelmesiyle beraber yapılan çalışmalar hala ilk kurulduğu zamanki amacıyla görevini sürdürmektedir. Günümüzde bu rasathaneleri gökyüzüne de taşıyarak ulusal ve uluslararası tüm gözlemleri en üst düzeyde dallandırmış bulunuyoruz. Artık gözlemevlerinde evrenin yaşını ve boyutunu hesaplamaya çalışıyor, Güneş sistemindeki gelişmeleri takip ediyor; evrenin oluşumunu, sonunu, kökenini barındırdığı gizemleri çözmeye uğraşıyor, zamanın fiziksel yorumunu getirmeye çalışırken az bir zamanı kalan yuvamız Dünya için alternatif çözümler üretmek için verileri arşivliyoruz.